The European migrant crisis

The European migrant crisis, also known as the refugee crisis, is a period beginning in 2015 characterized by rising numbers of people arriving in the European Union (EU) from across the Mediterranean Sea or overland through Southeast Europe. It is part of a pattern of increased immigration to Europe from other continents which began in the mid-20th century and which has encountered resistance in many European countries.

Immigrants from outside Europe include asylum seekers and economic migrants. The term "immigrant" is used by the European Commission to describe a person from a non-EU country establishing his or her usual residence in the territory of an EU country for a period that is, or is expected to be, at least twelve months. Most of the migrants came from Muslim-majority countries in regions south and east of Europe, including the Greater Middle East and Africa.

Drought, poverty, and violence linked to human-caused global warming have accelerated large-scale migration to Europe from the Middle East and Africa. In rare cases, immigration has been a cover for Islamic State militants disguised as refugees or migrants.By religious affiliation, the majority of entrants were Muslim (usually Sunni Muslim), with a small component of non-Muslim minorities (including Yazidis, Assyrians and Mandeans). According to the United Nations High Commissioner for Refugees, the top three nationalities of entrants of the over one million Mediterranean Sea arrivals between January 2015 and March 2016 were Syrian (46.7 per cent), Afghan(20.9 per cent) and Iraqi (9.4 per cent).

Of the migrants arriving in Europe by sea in 2015, 58 per cent were males over 18 years of age (77 per cent of adults), 17 per cent were females over 18 (22 per cent of adults) and the remaining 25 per cent were under 18. The number of deaths at sea rose to record levels in April 2015, when five boats carrying almost 2,000 migrants to Europe sank in the Mediterranean Sea, with a combined death toll estimated at more than 1,200 people. The shipwrecks took place in a context of ongoing conflicts and refugee crises in several Asian and African countries, which increased the total number of forcibly displaced people worldwide at the end of 2014 to almost 60 million, the highest level since World War II.

Η αλήθεια για το μεταναστευτικό σε αριθμούς

Παρά τις όποιες προσπάθειες έχει καταβάλει η Ε.Ε, άνθρωποι που αναζητούν άσυλο εξακολουθούν να καταφθάνουν στα ελληνικά νησιά. Μάλιστα ο αριθμός αυτών που φθάνουν στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου από την Τουρκία υπερβαίνει τον αριθμό εκείνων που αποχωρούν από αυτά, δημιουργώντας ασφυκτικές συνθήκες στα κέντρα υποδοχής προσφύγων, τα οποία, βάσει των στοιχείων που ανέλυσε η DW, στεγάζουν διαρκώς υπεράριθμους αιτούντες άσυλο.

Η διεθνής νομοθεσία προβλέπει οι αιτήσεις χορήγησης ασύλου να εξετάζονται ξεχωριστά. Παρά τη συνδρομή της Διεθνούς Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO), ο αριθμός των αιτήσεων ανά αρμόδιο υπάλληλο έχει αυξηθεί σημαντικά στην Ελλάδα. Στις αρχές του 2013 σε κάθε υπάλληλο αντιστοιχούσαν 26 αιτούντες άσυλο, ενώ το 2017 ο αριθμός των αιτούντων ανά υπάλληλο εκτοξεύθηκε σε 88. Οι αρμόδιες αρχές ναι μεν αύξησαν το προσωπικό, ωστόσο αυτό δεν συνέβη αρκούντως γρήγορα.

Βάσει της συμφωνίας Ε.Ε-Τουρκίας για το προσφυγικό, όσοι αιτούντες άσυλο φθάνουν στην Ελλάδα μέσω Τουρκίας αλλά δεν πληρούν τα κριτήρια για χορήγηση ασύλου μεταφέρονται πίσω στην Τουρκία. Παρά την αισθητή μείωση του αριθμού των αφίξεων από τότε που η συμφωνία τέθηκε σε εφαρμογή, ο αριθμός όσων φθάνουν είναι μεγαλύτερος όσων αποχωρούν από τα ελληνικά νησιά. 

Μετά από δύο χρόνια εφαρμογής της συμφωνίας 2.367 άτομα που δεν πληρούσαν τα κριτήρια για άσυλο επέστρεψαν στην Τουρκία. Το πόσο μικρός είναι αυτός ο αριθμός καθίσταται σαφές αν αναλογιστεί κανείς ότι μόνο τον Οκτώβριο του 2018 3.370 άνθρωποι έφθασαν μέσω θαλάσσης στα ελληνικά νησιά, σύμφωνα με στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.

Η Τουρκία κάνει δεκτούς μόνον μετανάστες που φιλοξενούνται στα νησιά. Αυτός ο γεωγραφικός περιορισμός σημαίνει ότι οι ελληνικές αρχές δεν μπορούν να μεταφέρουν τους αιτούντες άσυλο σε δομές φιλοξενίας της ενδοχώρας προκειμένου να αποσυμπιέσουν τα hot spots των νησιών. Πάντως, παρακάμπτοντας τον συγκεκριμένο περιορισμό, οι αρμόδιες αρχές μετέφεραν 23.000 ευάλωτα άτομα –όπως αρρώστους, γυναίκες και παιδιά- στην ενδοχώρα μεταξύ Ιανουαρίου και Οκτωβρίου 2018, όπως είπε στην DW εκπρόσωπος του Υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής.

Αναγνωρίζοντας μεν τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες, εκπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) δήλωσε στην DW ότι αυτές δεν επαρκούν: «Στο διάστημα των τελευταίων τριών μηνών η UNHCR βοήθησε την ελληνική κυβέρνηση να μεταφέρει 8.000 αιτούντες άσυλο από τα νησιά σε καλύτερα καταλύματα στην ενδοχώρα. Ωστόσο, περί τις 10.000 νέες αφίξεις μέσω θαλάσσης καταγράφηκαν την ίδια περίοδο. […] Η επίσπευση της μεταφοράς (σ.σ.: από τα νησιά στην ενδοχώρα) πρέπει να εξακολουθήσει να αποτελεί προτεραιότητα».

Αργή μετεγκατάσταση σε άλλες χώρες της ΕΕ

Ένας ακόμη τρόπος να ανακουφιστούν τα ελληνικά νησιά θα ήταν να μετεγκατασταθούν πρόσφυγες που έχουν γίνει δεκτοί από την Ελλάδα σε άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε, όπως προέβλεπε το πρόγραμμα μετεγκατάστασης που είχε εκπονηθεί το 2015. Εντός δύο ετών επρόκειτο να μετεγκατασταθούν από την Ελλάδα 50.400 άτομα, όμως μέχρι τον Οκτώβριο του 2018 μόλις 21.999 άνθρωποι αποχώρησαν από το ελληνικό έδαφος προς άλλα κράτη-μέλη. Εφόσον οι άνθρωποι δεν αποχωρούν από τα κέντρα υποδοχής, μια άλλη λύση θα ήταν η διεύρυνσή τους. Οι δομές στη Λέσβο, τη Σάμο και τη Χίο είναι αυτές που αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα υπεραριθμίας. Αν και τα κέντρα φιλοξενίας περιβάλλονται από κενές εκτάσεις, αυτές είναι ιδιωτικές, με τις ελληνικές αρχές να διστάζουν να προβούν σε επέκταση των hot spots, δεδομένων των αντιδράσεων και των εντάσεων που έχουν προκληθεί στα νησιά κατά των εγκαταστάσεων αυτών.

Αντιδρώντας στη σοβαρότητα της κατάστασης, η Ε.Ε διέθεσε επιπρόσθετα κονδύλια στην Ελλάδα. Πέραν των προβλεπόμενων 561 εκ. ευρώ προς την Ελλάδα για το διάστημα 2014-2020, η Κομισιόν διέθεσε επιπλέον 948 εκ. ευρώ μέσω μηχανισμών έκτακτης χρηματοδότησης. Τα χρήματα διοχετεύονται σε προγράμματα βελτίωσης στη διανομή τροφίμων και στην ποιότητα των καταλυμάτων, σε βελτίωση των υποδομών και διάθεση μετρητών σε μετανάστες και πρόσφυγες.

Πάντως, τα συγκεκριμένα προγράμματα στήριξης των ελληνικών αρχών ήρθαν να επισκιάσουν υπόνοιες για παρατυπίες στη διάθεση μέρους των κονδυλίων της Ε.Ε για το προσφυγικό στην Ελλάδα. Με τις σχετικές έρευνες να βρίσκονται σε εξέλιξη, η αρμόδια για την υπόθεση Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) αρνήθηκε να προβεί σε κάποια δήλωση για το θέμα.

Παρ’ όλα τα προβλήματα, οι τοπικές αρχές, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και ο τοπικός πληθυσμός καταβάλλουν προσπάθειες να αποκλιμακώσουν την κατάσταση. «Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε θα πρέπει να αναλάβουν δράση και όχι και αρνούνται να δουν όλο αυτό ως ευρωπαϊκό ζήτημα», υπογράμμισε στην DW ο Σταύρος Μυρογιάννης, υπεύθυνος στο κέντρο προσφύγων του Καρά Τεπέ. Κατά τη γνώμη του, εάν δεν δοθεί ευρωπαϊκή λύση, όσα εκατομμύρια κι αν δαπανηθούν, τα προβλήματα θα παραμείνουν.

Πάντως, τα συγκεκριμένα προγράμματα στήριξης των ελληνικών αρχών ήρθαν να επισκιάσουν υπόνοιες για παρατυπίες στη διάθεση μέρους των κονδυλίων της ΕΕ για το προσφυγικό στην Ελλάδα. Με τις σχετικές έρευνες να βρίσκονται σε εξέλιξη, η αρμόδια για την υπόθεση Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) αρνήθηκε να προβεί σε κάποια δήλωση για το θέμα.

Παρ’ όλα τα προβλήματα, οι τοπικές αρχές, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και ο τοπικός πληθυσμός καταβάλλουν προσπάθειες να αποκλιμακώσουν την κατάσταση. «Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε θα πρέπει να αναλάβουν δράση και όχι και αρνούνται να δουν όλο αυτό ως ευρωπαϊκό ζήτημα», υπογράμμισε στην DW ο Σταύρος Μυρογιάννης, υπεύθυνος στο κέντρο προσφύγων του Καρά Τεπέ. Κατά τη γνώμη του, εάν δεν δοθεί ευρωπαϊκή λύση, όσα εκατομμύρια κι αν δαπανηθούν, τα προβλήματα θα παραμείνουν.

Πηγή: dw.com

Προσφυγικό και μεταναστευτικό: Απειλή ή ευκαιρία;

Η ​​μεγάλη κρίση που στις μέρες μας μαστίζει τις 28 χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης (και ιδίως τις χώρες υποδοχής του ευρωπαϊκού Νότου, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία) προκλήθηκε από τον συνδυασμό του προσφυγικού και του μεταναστευτικού προβλήματος, το οποίο πηγάζει από τη σπαρασσόμενη Συρία, αλλά και από την ευρύτερη Μέση Ανατολή, και από πολλές αφρικανικές χώρες. Στο ερώτημα «αν η διαρκώς αυξανόμενη μετακίνηση πληθυσμού, από τις φτωχές και πολιτικά προβληματικές χώρες της περιοχής μας προς τις ανεπτυγμένες και πλούσιες χώρες της Βόρειας Ευρώπης, αποτελεί απειλή ή ευκαιρία», η εύκολη απάντηση είναι «και τα δύο». Σίγουρα θεωρείται απειλή από τους εθνικιστές και τους ακροδεξιούς της Ευρώπης που εξισώνουν την εισροή ανθρώπων διαφορετικού χρώματος, θρησκείας, και πολιτιστικής κληρονομιάς με μια επικίνδυνη μολυσματική ασθένεια. Αντιθέτως, για τους περισσότερους Ευρωπαίους, μια προσεκτικά ρυθμισμένη διαδικασία που ενσωματώνει τους πρόσφυγες και τους μετανάστες σε κάθε ευνομούμενη και δημοκρατική κοινωνία καλλιεργεί τον πλουραλισμό και εμπλουτίζει την εγχώρια κουλτούρα.

Στην Ελλάδα το ρατσιστικό μέτωπο εναντίον των προσφύγων εκφράζεται κυρίως από το νεοναζιστικό κόμμα της Χρυσής Αυγής και από ορισμένα ακροδεξιά στοιχεία στον χώρο των Ανεξαρτήτων Ελλήνων. Θεοποιούν οι άνθρωποι αυτοί την πολιτισμική ομοιογένεια, υπερτονίζουν την έννοια της εθνικής κυριαρχίας, εξισώνουν ακραίους ισλαμιστές τύπου ISIS με το ευρύτερο Ισλάμ, και προσδιορίζουν τον Ελληνα με βάση την ανάλυση του αίματός του παρά την καταγραφή της συνείδησής του. Δύσκολα, επομένως, θα αποκαλούσαν «Ελληνα» τον Γιάννη Αντετοκούμπο – που θριαμβεύει στα γήπεδα του μπάσκετ-μπολ παγκοσμίως. Από την άλλη πλευρά, ευτυχώς, η πλειοψηφία των Ελλήνων (ΣΥΡΙΖΑ, Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ, Ενωση Κεντρώων, Ποτάμι, και τμήμα των ΑΝΕΛ) υιοθετεί μια ορθολογική και πραγματιστική περιγραφή του κράτους-έθνους που σέβεται τους δημοκρατικούς θεσμούς, την ιστορική συνέχεια του Ελληνισμού, και (με την εξαίρεση του ΚΚΕ) εκτιμά τη σημασία της ένταξης της Ελλάδας στην Ενωμένη Ευρώπη. Ενώ οι ρατσιστές φαντασιώνονται μια Ελλάδα - φρούριο, περιτριγυρισμένη από πανύψηλα τείχη, με τους περισσότερους γείτονές της να βυσσοδομούν σε βάρος της εδαφικής της ακεραιότητας, οι υπόλοιποι Ελληνες θεωρούν την Ελλάδα μια ευρωπαϊκή χώρα –θεσμικά, πολιτικά, οικονομικά και πολιτισμικά– που προωθεί τα εθνικά της συμφέροντα σε στενή συνεργασία με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους.

Τι πρέπει να γίνει για να αντιμετωπιστεί το προσφυγικό και μεταναστευτικό πρόβλημα στην Ελλάδα και την Ευρώπη; Κατ’ αρχάς πρέπει να γίνει κοινή συνείδηση ότι η μαζική μετακίνηση πληθυσμών είναι προϊόν διαρθρωτικών παραγόντων. Σε περιοχές φτώχειας, απαγορευτικών κλιματικών συνθηκών, υπερπληθυσμού, αναλφαβητισμού, και φυλετικής πανσπερμίας αυξάνεται στατιστικά η πιθανότητα έκρηξης πολεμικών (κυρίως εμφυλίων) συγκρούσεων που αναγκάζουν τις φυλές των ηττημένων να παίρνουν τον άγονο και σκληρό δρόμο της προσφυγιάς. Πρέπει, επομένως, να γίνει κατανοητό ότι προγράμματα ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, συνοδευόμενα από υπολογίσιμη εξωτερική οικονομική και ανθρωπιστική βοήθεια, μπορούν να προλάβουν και να αποτρέψουν πολλές ενδοκρατικές και διακρατικές συγκρούσεις στα σημεία που αυτές εκκολάπτονται. Επίσης, στο ποσοστό που οι περιφερειακές συγκρούσεις στον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο είναι υποπροϊόντα ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων για εξασφάλιση σφαιρών επιρροής, εξόρυξη και εκμετάλλευση πρώτων υλών, και πώληση οπλικών συστημάτων σε διάφορες συνιστώσες της κάθε εύφλεκτης περιοχής, καταλήγουν στη δημιουργία απελπισμένων προσφύγων που συρρέουν προς τα εύκρατα και ευκατάστατα σημεία του παγκόσμιου χάρτη. Και η ειρωνεία αυτής της ιστορίας είναι ότι, στο τέλος, οι προνομιούχοι του πλανήτη αναγκάζονται να πληρώνουν πολλαπλάσια κόστη για την αντιμετώπιση των προσφυγικών κυμάτων και των τοπικών αντιθέσεων που ταΐζουν τον δράκο της τρομοκρατίας.

Οσον αφορά την Ελλάδα, τα συμπεράσματα είναι ξεκάθαρα: Η χώρα μας δεν έχει την πολυτέλεια της αυτοαπομόνωσης που διακηρύσσουν οι ακραίοι εθνικιστές και οι ρατσιστές συνοδοιπόροι τους. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι μια Ελλάδα, της οποίας η πρώτη βιομηχανία είναι ο τουρισμός (καθώς και η πρωτιά της στη διεθνή ναυτιλία) δεν έχει κανένα λόγο να κλειστεί στο καβούκι της, που στη χειρότερη περίπτωση θα προσομοιάζει στο προφίλ της Βόρειας Κορέας. Επομένως, η στάση που υιοθετούν τα κόμματα της κρίσιμης μάζας του πολιτικού μας συστήματος είναι απολύτως ενδεδειγμένη.

Η Ελλάδα μαζί με την Ιταλία πρέπει να αντιμετωπίσουν την πρόκληση της υποδοχής, ταυτοποίησης, και τελικής προώθησης (προς βορρά ή ανατολικά) των προσφύγων και μεταναστών μέσα σε ένα αυστηρά ευρωπαϊκό πλαίσιο. Εξυπακούεται ότι και το δυσανάλογο κόστος στήριξης της όλης διαδικασίας του προσφυγικού/μεταναστευτικού πρέπει να αντιμετωπίζεται αναλογικά με το βάρος των υποχρεώσεων που η κάθε χώρα-μέλος της Ευρώπης αναλαμβάνει. Η συμμετοχή της Frontex και άλλων επί μέρους ευρωπαϊκών υπηρεσιών στην περιοχή των ελληνοτουρκικών συνόρων έχει και το πρόσφατο όφελος αποτροπής των γειτονικών βλέψεων στον ελληνικό νησιωτικό χώρο και τον θαλάσσιο περίγυρό του στο Αιγαίο. Είναι δεδομένο ότι περνάμε δύσκολες μέρες. Εχουμε μια κυβέρνηση που μέχρι προσφάτως ήταν άκρως αντιμνημονιακή. Και μια αξιωματική αντιπολίτευση που ψάχνει σε κρίσιμες ώρες για ηγέτη και προσανατολισμό. Ευρύτερα, τα ευρωσκεπτικιστικά κόμματα και ηγεσίες κερδίζουν έδαφος σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Σλοβενία, η Ουγγαρία, η Πολωνία, και η Γαλλία. Η πολύχρονη χρηματοπιστωτική κρίση έχει συγχρόνως ενισχύσει φυγόκεντρες πολιτικές δυνάμεις στην Αγγλία και αλλού. Και στην Ελλάδα, δυστυχώς, βρισκόμαστε πολύ κοντά στη θέση του ουραγού και του μουτζούρη της Ευρώπης. Αιδώς Αργείοι!

ΘΟΔΩΡΟΣ ΚΟΥΛΟΥΜΠΗΣ
Εφημ. Καθημερινή